1890
concertgebouw


De Stadsgehoorzaal in Leiden, van oorsprong een klassieke concertzaal, kent een rijke geschiedenis. Hoewel het monumentale pand ondertussen al weer bijna 200 jaar oud is, is het van alle moderne gemakken voorzien. De deuren worden dan ook regelmatig geopend voor een breed scala aan (zakelijke) evenementen. Of het nu gaat om een kleine vergadering, een groot bedrijfsfeest of een meerdaags congres: er is voor iedereen een podium. In de voetsporen van grote artiesten, zowel nationaal als internationaal, komt elke boodschap het best tot haar recht. Met gespecialiseerde technici, een horeca-afdeling waarbij service voorop staat en ervaren eventmanagers die de klant van begin tot eind kunnen begeleiden, wordt elk evenement niet alleen succes, maar ook een beleving voor de gast.

Historia

Leiden beschikt reeds meer dan twee eeuwen over een Stadsgehoorzaal. Het eerste gebouw met die naam bevond zich in de Lokhorststraat, en werd behalve voor de muze ook gebruikt voor onder meer godsdienstonderwijs aan minvermogenden. In 1826 werd aan de Breestraat de tweede Stadsgehoorzaal gebouwd.

De aan de Breestraat gelegen linkervleugel van het Sint-Catharinagasthuis werd in 1826 ingericht tot ‘Stadsgehoorzaal”. Andere delen van het complex werden onder meer bestemd tot “industrieschool”, en “zetel” van verschillende “wetenschappelijke en kunstverenigingen”. De Grote Zaal van deze Stadsgehoorzaal mat 21 x 8,5 meter, en de kleine zaal deed met haar breedte van slechts 5 meter haar naam eer aan. In de loop van de 19e eeuw voldeed dit gebouw dan ook niet meer. In 1871 kreeg gemeentearchitect J.W. Schaap dan ook de opdracht een nieuwe gehoorzaal te creĂ«ren, tegen het krappe budget van f 45.000,—. Deze nieuwe zaal voldeed aanvankelijk, maar al in 1889 werd zijn schepping verguisd als “tochtig, brandgevaarlijk en derhalve onbruikbaar”. De gemeenteraad bleek ontvankelijk voor de aanhoudende klachten en besloot tot een verbouwing. Daartoe werd een pand ter linkerzijde aangekocht om te worden geĂŻncorporeerd in het gebouw. Deze zaal werd in augustus 1889 door een grote brand verwoest.

De opvolger van Schaap, de gemeentearchitect ir. D.E.C. Knuttel, kreeg de opdracht ontwerpen in te dienen voor een nieuwe Stadsgehoorzaal. Samen met directeur D. van der Horst van de gasfabriek ondernam hij een studiereis naar onder meer het Gewandhaus in Leipzig, de Opera in Frankfurt, het Mellinitheater te Hannover, en de Philharmonie in Berlijn. Naar aanleiding van de nieuwe ideeën die zij mee terugbrachten, ontstond in de gemeenteraadsvergadering van 2 januari 1890 enige opschudding, daar verschillende raadsleden van mening waren dat een gebouw van zo grote allure vrij zou moeten staan. Raadslid Sturler suggereerde het Gravensteen maar af te breken, H.S. Jutta stelde voor de Waalse kerk te slopen en weer anderen vonden dat een prijsvraag moest worden uitgeschreven.

Het herbouwplan werd uiteindelijk op 24 april 1890 bij de raad ingediend, en de volgende dag reeds ging de eerste spade de grond in. Met de Waalse kerk werd afgesproken de achter de kerk gelegen consistoriekamer en de kosterij af te breken, om plaats te maken voor een kleine zaal. In ruil hiervoor liet de gemeente aan de andere kant van de kerk een nieuwe consistoriekamer en kosterij bouwen. Aanvankelijk zat de bouw tegen; resten van bebouwingen uit vroeger eeuwen vormden aanzienlijke obstakels. Toch werd al in de herfst van 1891 de bouw voltooid.
Tegelijkertijd werd de ‘Kasteleinswoning’ aan de Aalmarkt (nr. 7) opgeleverd. In dit gebouw woonden gedurende lange perioden beheerders van de Stadsgehoorzaal. De aanvoer van goederen en de artiesteningang verliep via dit pand.

Architectuur
De nieuwe Stadsgehoorzaal was (en is) een imposant voorbeeld van neorenaissance-architectuur, dat in Nederland nauwelijks meer voorkomt. De voorgevel met de zuilengalerij geeft aan het gebouw een bijzondere allure. Versieringen en ornamenten zijn uitgevoerd in zink en zandsteen. Van het oorspronkelijke interieur (van na de brand in 1889) zijn onderdelen, zoals de lambriseringen en balkons in de grote zaal en het gehele interieur van de Breezaal tot op de dag van vandaag behouden gebleven. Gedurende decennia werden vele aanpassingen en uitbreidingen aangebracht.
Kies categorie voor meer info
Vergaderen Congressen Dineren Feesten Concerten

Snel kiezen